آ آثار حيات - نخستين اثر حيات كه موجودى كه در معرض حيات است مىپذيرد حيات تغذيه ، نشو ، نما و توليد است و در مرتبهء بعد حس و حركت و پس از آن تميز است . « 1 » آداب قرآن آموزى - كسانى كه در نظر داشته باشند كه قرآن و احكام آن بياموزند و به تفسير آن آگاه شوند و از خطايات آن بهره‌مند شوند و بالأخره به فهم و درك قرآن كريم نزديك شوند بايد به امور زير توجه كنند : 1 - به عظمت و اهميت قرآن مجيد واقف گردند و بالأخره عظمت قرآن براى آنان مسلم باشد و به حق اليقين به عظمت قرآن واقف باشند . 2 - دل خود را از آلودگىها و گناهان و نجاسات شرك پاك و طاهر گردانند . 3 - قدرت تدبر و انديشه داشته و به تدبر و انديشه در آيات الهى بپردازند . 4 - قدرت درك و استنباط مفاهيم آيات را داشته باشند . 5 - نفس خود را از موانع فهم پاك گردانند و آن را صفا و صيقل دهند و همهء صفات رذيله را از آن دور گردانند . « 2 » انسان‌ها با داشتن شرايط ياد شده مىتوانند در قرآن و علوم قرآنى وارد شوند و بخشى از حقايق آن را دريابند . ملا صدرا در اين باب گويد : الاول : فهم عظمة الكلام ، و قد لوحنا اليه فى المفتاح السابق شيئا مما الهمنا اللَّه به ، و جعل قسطنا فيه ، فلينظر المتأمل فى فضل اللَّه و رحمته ، كيف لطف بخلقه فى ايصال كلامه الى افهامهم و اذواقهم ؟ و كيف جذبهم اللَّه بحبل القرآن العظيم فى طى اصوات و حروف هى من صفات البشر . و لو لا انه استتر كنه جمال كلامه بكسوة الحروف و الالفاظ ، لما ثبت لسماع كلامه عرش و لا فرش ، و لتلاشى ما بينهما من سبحات نوره و عظمة برهانه ، فاللّه لطيف بعباده حيث انزل اليهم نور كلامه فى ليالى الاكوان الطبيعية و حجب الصفات البشرية ، و لو لا ان ثبت اللَّه موسى سلام اللَّه على نبينا و عليه ، كما اطاق سماع كلامه ، كما لم يطق الجبل مبادى تجليه ، حيث صاردكا دكا ، ثم العجب ان هذا الكلام مع نزوله فى طى هذه الحجب الجسمانية ، و احتجابه بسواد هذه الارقام الظلمانية ، لم يمنع عن مشاهدة انوار الحكمة ، و لمعات جمال الاحدية ، بل تنورت الحروف و الاصوات بنور المتكلم ، و تشرفت الكتابة و الارقام بشرفه ، فكان الصوت للحكمة جسدا و

--> ( 1 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 4 ، ص 9 . ( 2 ) مفاتيح الغيب ، صص 58 - 60 .